Als kind werd je verteld dat melk de witte motor is. Als volwassene weet je wel beter: koffie, daar draait jouw lichaam op. Of je nu moet studeren, werken of ontspannen op de bank of een terras. Maar hoe duurzaam is dat kopje koffie eigenlijk?

Kampioen koffieleuters

Nederlanders drinken ruim vier kopjes koffie per dag, aldus het RIVM (pdf). Daarmee behoren we tot de top van de wereld, samen met de Scandinaviërs. Op geen enkele andere plek ter wereld wordt namelijk zo veel koffie gedronken als in Europa. 

En dat is op zich best bijzonder, want Europa is (met Noord-Amerika) het enige continent waarop helemaal geen koffie wordt geproduceerd. Al onze koffie moet daarom uit Afrika, Azië, Midden- en Zuid-Amerika worden gehaald, en in 2017 ging dat om 9.535.800.000 (ruim 9,5 miljard!) kilo koffie (bron: International Coffee Organization). 

Koffie consumptie
Koffieconsumptie in Europa (Bron: Statista)

Hoe duurzaam is je koffie?

Dat kopje koffie dat dus uit jou apparaat komt, of het nou een cupje, een pad of filtermaling is, heeft dus een flinke weg afgelegd voordat je er van kunt genieten. Maar er zijn meer punten waar je rekening mee moet houden. 

Ontbossing en vervuiling

Koffie heeft veel land nodig, wat leidt tot ontbossing. En omdat koffie vaak groeit op heuvels, leidt dit tot erosie. Bij hevige regenval kan het zelfs natuurrampen (zoals modderstromen) veroorzaken.

De productie van koffie is sowieso erg belastend voor het milieu. Zo worden er vaak chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt, die op de planten, in de grond en in het (drink)water terechtkomen. 

Koffiebonen

Arbeidsomstandigheden

De arbeidsomstandigheden van boeren in andere landen halen vaker het nieuws, en voor koffieboeren is dit niet anders. Ze krijgen (te) weinig betaald, er komt kinderarbeid voor en de arbeiders hebben vaak weinig rechten. Ook dragen arbeiders lang niet altijd beschermende kleding, waardoor ook zij risico’s lopen door de bestrijdingsmiddelen die hierboven werden genoemd.

Koffieproductie

Ook de productie zelf is belastend voor het milieu. Na het oogsten worden de koffiebonen uit de bessen gehaald. Daarbij blijft pulp over als restproduct, en dat wordt vaak in de rivier gedumpt. Voor één kopje koffie wordt tijdens het productieproces bovendien meer dan 170 liter water verbruikt! Voor thee is dat een stuk minder, namelijk 100 liter. 

Vervoer

Omdat koffie bijna overal behalve in Europa wordt geproduceerd, legt het een grote afstand af voordat het ons koffiezetapparaat bereikt. Omdat bonen lang houdbaar zijn, worden ze vervoerd per containerschip. Vrachtschepen hebben minder impact op het milieu dan vliegtuigen (gemiddeld 30%), maar het blijft een weinig duurzaam vervoersmiddel.

De prijs van koffie

De koffieprijs ligt bovendien erg laag, vooral als je kijkt naar de prijs die boeren krijgen voor hun bonen. De producten en hun families kunnen moeilijk rondkomen, waardoor ze op hetzelfde oppervlak meer koffie willen verbouwen (intensiveren), wat weer nadelige gevolgen heeft voor het milieu.

Cupjes koffie

Dan heb je nog de zogenaamde koffiecups van Nespresso. Deze zijn extra milieubelastend, omdat er voor elke 6 gram koffie 3 gram verpakkingsmateriaal nodig is. Bovendien gooi je ze na één keer weg (tenzij je hervulbare koffiecups gebruikt) en kost het scheiden van de verschillende materialen bij recycling (als dat al gedaan wordt) veel energie. Beter is dus gewoon een kopje filterkoffie. 

Duurzame koffie

Steeds meer koffie heeft gelukkig een keurmerk. De eisen per label verschillen echter. 

Zo focust de Rainforest Alliance op natuurbehoud en veilige omstandigheden, terwijl Fairtrade de nadruk legt op eerlijke handel. UTZ (die zijn samengegaan met de Rainforest Alliance) kijkt meer naar de landbouwmethoden en arbeidsomstandigheden, terwijl Biologisch (een keurmerk van de EU) weer alleen kijkt naar de milieuaspecten van koffieteelt.

Welk label een bepaald koffiemerk heeft verschilt per product, maar het is belangrijk altijd te kijken of een koffiemerk echt duurzaam is. 

Een kopje minder?

Koffie is dus niet echt een milieuvriendelijk product, ondanks dat er verschillende keurmerken zijn. En natuurlijk, je hoeft het niet te laten staan, maar een kopje minder kan echt geen kwaad. En het heeft meerdere voordelen:

  1. Het is goed voor je. Zoals hierboven al stond drinken we gemiddeld 4 kopjes op een dag. Uit onderzoek blijkt dat met 3 kopjes per dag de gezondheidswinst maximaal is. Zo daalt dan de kans op hart- en vaatziekten, diabetes, bepaalde vormen van kanker en nierziekten, en aandoeningen van je maag, darm en lever. Een kopje minder is voor de gemiddelde Nederlander dus geen probleem.
  2. Het is goed voor het milieu. Als je kijkt naar de impact op het milieu, dan kan een kopje koffie minder echt geen kwaad. 
  3. Het is goed voor je portemonnee (of die van je baas). Een kopje koffie kost de baas tussen de 39 en 41 cent, dus reken maar uit wat hij per jaar aan al zijn personeel kwijt is. Bovendien heeft Juncker gezegd dat de EU de burger een kop koffie per dag kost. Dat klopt weliswaar niet helemaal (het is 72 cent), maar feit blijft dat koffie op jaarbasis een aardige post is. 

Geef een reactie

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.